Ook: tweede ronde-effecten.
Afgeleide gevolgen. Tweede-orde-effecten in de economie zijn de indirecte, vaak onbedoelde en uitgestelde gevolgen die voortvloeien uit een initiële economische actie of beleidsmaatregel (het eerste-orde-effect). Terwijl eerste-orde-effecten direct zichtbaar en vaak beoogd zijn, treden tweede-orde-effecten op als een kettingreactie 'verderop' in het systeem.
Er is bijvoorbeeld sprake van tweede-ronde-effecten als werknemers en vakbonden, ter compensatie van de opgelopen inflatie vervolgens hogere looneisen gaan stellen, en als bedrijven de hogere loonkosten (in geval van inwilliging) daarna weer doorberekenen in hogere consumentenprijzen.
Het gevolg hiervan is dat er een loon-prijsspiraal kan ontstaan.
Voorbeeld
- Economen zeggen vaak dat het een tijd kan duren voordat hogere olie- en gasprijzen worden doorberekend in de rest van de economie. Maar uit een rondgang die we bij NRC afgelopen weekend publiceerden, bleek dat zulke „tweede-orde-effecten” al volop voelbaar zijn: De prijzen voor vliegtickets, kunstmest en goederentransport gingen al omhoog; Aardappelzetmeelconcern Avebe, dat grondstoffen voor onder andere diervoeding, lijm en papierproducten levert, verhoogde de tarieven; En een Rotterdamse visverkoper verhoogde zijn prijzen voor tarbot en sliptong met een kwart.
Bron: NRC - 30-03-2026.
- 'Blijven energieprijzen langer hoog, zo legt DNB uit, dan gaan ze doorwerken in de prijzen van andere goederen en diensten. De ervaring van 2022 leert hoe sterk dat effect kan zijn, al verwacht de centrale bank nu geen vergelijkbare piek. Met een vertraging volgen hogere looneisen, die de inflatie hardnekkiger maken. De economen van de centrale bank houden in het zware scenario dus al rekening met zogeheten tweedeorde-effecten, zoals die zich voordeden na 2022. In dat jaar ontketende de Russische aanval op Oekraïne een inflatiegolf. Vakbonden stelden hogere looneisen en bedrijven gingen hun prijzen bij voorbaat verhogen om duurdere arbeid en energie op te kunnen vangen.'
Bron: FD - 24-03-2026.
- 'Er zijn genoeg tweede-orde-effecten, ofwel afgeleide gevolgen. In Nederland hebben we het voorbeeld van het zorgpersoneel. Die heeft er net 15% bijgekregen. Ik gun iedereen een flinke salarisstijging. Maar wie gaat het betalen? De premie voor de zorgverzekering gaat dus omhoog en dat jaagt de inflatie weer aan. Dus wil iedereen weer meer salaris. Enzovoort, enzovoort.'
Bron: BNR, column Corné van Zeijl - 31-03-2023.
- 'De Europese Centrale Bank verwacht dat werknemers hogere lonen zullen eisen om het verlies aan koopkracht door de hoge inflatie te compenseren, zo blijkt uit de zopas vrijgegeven notulen van de beleidsvergadering van 13 en 14 april. Waarom is dit belangrijk? De ECB heeft lang volgehouden dat zulke "tweede-ronde-effecten" (die volgen op de eerste schok, de stijgende energieprijzen) zich nauwelijks manifesteerden, en een renteverhoging daarom niet nodig was om de inflatie in te tomen. Door nu wél de loon-prijsspiraal als een reële bedreiging aan te duiden, opent Frankfurt de deur naar een renteverhoging in juli.'
Bron: Business AM - 19-05-2022.
Engels: second-round effects.
Zie ook: inflatie, kerninflatie, kosteninflatie, loon-prijsspiraal, tweede ronde-inflatie. Vergelijk: cascade-effect.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
