Strategische autonomie is het vermogen van een staat, een supranationale organisatie of een economisch blok om zelfstandig en onafhankelijk strategische beslissingen te nemen en te kunnen handelen op economisch, technologisch, industrieel en geopolitiek terrein, zonder daarbij afhankelijk te zijn van de welwillendheid, de infrastructuur of de spelregels van externe partijen zoals buitenlandse mogendheden, ondernemingen of instellingen.
Strategische autonomie impliceert niet autarkie - volledige economische zelfvoorzienendheid - maar het vermogen om bij geopolitieke spanningen, economische druk of technologische concurrentie de eigen belangen te beschermen en op strategisch belangrijke beleidsterreinen eigen keuzes te maken zonder onaanvaardbare afhankelijkheidsrisico's.
Op dit moment (2026) ook een zeer actueel thema in Europa, dat minder afhankelijk worden van buitenlandse technologie, energie en grondstoffen.
Voorbeeld
'“Strategische autonomie” is het nieuwe modewoord in Europese hoofdsteden. In Brussel en in Den Haag wordt het gepresenteerd als een noodzakelijke stap in een wereld, waarin de Verenigde Staten zich onder Donald Trump steeds minder als vanzelfsprekende beschermer van Europa gedragen. In het Nederlandse regeerakkoord van de minderheidscoalitie van VVD, CDA en D66 wordt dezelfde ambitie uitgesproken: Europa moet op eigen benen kunnen staan. Maar achter deze grootse retoriek schuilt een ongemakkelijke vraag: kan Europa strategisch autonoom zijn terwijl het zichzelf economisch, energetisch en demografisch verzwakt?'
Bron: opiniez.com, column Johannes Vervloed - 12-04-2026.
Critici van strategische autonomie, met name economen van de vrijhandelstraditie, waarschuwen dat het concept als alibi kan dienen voor protectionisme en industriepolitiek die de economische efficiëntie schaden en de mondiale handelssamenwerking ondermijnen. Voorstanders betogen dat de klassieke vrijhandelstheorie onvoldoende rekening houdt met geopolitieke risico’s en dat strategische autonomie een noodzakelijke aanpassing is aan de realiteit van de multipolaire economie.
Zie ook: autonomie, derisking, geopolitieke risico’s, multipolaire economie. Vergelijk: autarkie, digitale autonomie.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
