Term die door economen wordt gebezigd voor een klein aantal bedrijven dat enorme omzetten en winsten binnenhaalt, zoals Facebook, Google, Apple, Amazon, Alibaba en Airbnb.
Deze ondernemingen kunnen die enorme omzetten en winsten behalen doordat het zeer geavanceerde marktplaatsen zijn, en bovendien ook marktplaatsen die rijke datastromen hebben waardoor ze sneller, efficiënter en beter werken dan andere marktplaatsen. Op basis van die rijke datastromen kunnen algoritmes goed beslissingen nemen.
Deze ondernemingen worden steeds meer gezien als een bedreiging voor traditionele sectoren en bedrijven - zij maken oude bedrijven overbodig en veranderen de aard van banen en werk - en trekken steeds meer macht naar zich toe. Door schaalvoordelen en netwerkeffecten hebben zij een enorme marktmacht en is er zelfs sprake van bijna-monopolies. Door hun dominantie kunnen ze hoge prijzen rekenen en grote winsten maken zonder daarvoor te worden afgestraft.
Voorbeeld
- 'Waar in de klassieke maakindustrie meer omzet vrijwel automatisch betekende dat er meer handen aan de lopende band nodig waren, gaat die vlieger hier niet op. ASML is een monopolist die drijft op intellectueel eigendom en technologische voorsprong. Schaalvergroting wordt bereikt door efficiëntie en de brute kracht van innovatie, waardoor recordwinsten en ontslagrondes paradoxaal genoeg hand in hand kunnen gaan. Het bedrijf illustreert daarmee pijnlijk nauwkeurig de opkomst van een nieuw type economische grootmacht: de supersterbedrijven. Economen als David Autor en Jan Eeckhout waarschuwen al jaren voor de trend die we nu bij ASML zien. Supersterbedrijven worden groter en winstgevender, maar hebben daar relatief steeds minder mensen voor nodig. De arbeidsinkomensquote, het deel van de verdiende euro dat naar personeel gaat, daalt bij deze bedrijven structureel.
Bron: FD - 07-02-2026.
- 'In de jaren 80 en 90 zijn mededingingsautoriteiten te gemakkelijk geweest met het goedkeuren van grote fusies en overnames, redeneert Eeckhout [Vlaamse econoom Jan Eeckhout, red.] Hij verwijst steevast naar AB InBev, het Belgisch-Braziliaanse concern dat door tal van acquisities vanuit Leuven uitgroeide tot ’s werelds grootste brouwer. Nog belangrijker was de internetrevolutie, waar schaalvoordelen en netwerkeffecten tot natuurlijke bijna-monopolies leidden. ‘Supersterbedrijven’ als Google, Facebook en Apple zijn niet gemakkelijk van de troon te stoten. Kunstmatige intelligentie zal die trend versterken, vermoedt Eeckhout.'
Bron: FD - 04-09-2024.
- 'Aangezien bedrijven nu nog fungeren als de belangrijkste organisatievorm in onze economie, moet er veel veranderen. Er zijn volgens Mayer-Schönberger drie grote uitdagingen. Eén: door de superstar firms en hun grip op de data-economie ontstaat enorme machtconcentratie. Twee: doordat traditionele bedrijven verdwijnen, verandert de aard van werk totaal. En drie: als we steeds meer beslissingen overlaten aan computers, wat hebben mensen nog te zeggen?'
Bron: NRC, interview met Viktor Mayer-Schönberger, hoogleraar internetregulering van Oxford University - 19-01-2018.
Engels: superstar firms.
Zie ook: markt, platform, handelsplatform, platformeconomie, data-economie, innovatie, Big Tech, Frightful Five, Big Data, datamining, informatie-asymmetrie, netwerkeffect, schaalvoordelen, wisdom of the crowd, marktmacht, aanmerkelijke marktmacht, economische machtspositie, monopolie, toetredingsdrempel, winner-takes-all markt, antitrust, gigantisme, survival of the fittest, market tipping, M*D=$^E, techno-libertarisme.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
