Een in de wet- of regelgeving vastgelegd maximum van het begrotingstekort of financieringstekort.
De schuldenrem wordt verdedigd met het argument dat deze politici ervan weerhoudt om onverantwoorde uitgavenbeslissingen voor de korte termijn te nemen wanneer ze in functie zijn, om begrotingsdiscipline af te dwingen en ter voorkoming van het ontstaan van een chronische schuldenberg.
Er is echter grote overeenstemming onder economen dat te strikte begrotingsdiscipline schadelijke effecten kan hebben op de korte termijn. In tijden van recessie hebben uitgaven met een begrotingstekort aanzienlijke voordelen, terwijl bezuinigingen door regeringen recessies verergeren en verlengen. Om die negatieve effecten te voorkomen, maken de meeste bepalingen over een begrotingsevenwicht een uitzondering voor tijden van oorlog, nationale noodtoestand of recessie, of staan ze de wetgevende macht toe om de regel op te schorten door middel van een supermeerderheid van stemmen.
Diverse landen kennen een schuldenrem. In Duitsland is een dergelijke 'schuldenrem' ('Schuldenbremse') in de grondwet verankerd. Begrotingstekorten waren er grondwettelijk beperkt tot 0,35 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Pas in 2025 werd dat systeem enigszins versoepeld. Zwitserland kwam in 2001 al met een schuldenrem, waarmee de Zwitserse overheid grondwettelijk werd verplicht om de uitgaven af te stemmen op de langetermijninkomsten.
In oktober 2026 werd de term ook in de Belgische politiek gebruikt, maar nu in de betekenis van het bevriezen van overheidsuitgaven.
Voorbeeld
- 'Premier Bart De Wever (N-VA) wil dat de regering een 'schuldenrem' kan activeren als ze niet tijdig een begrotingsakkoord vindt. Maar wie nu denkt aan vergelijkbare Duitse of Zwitserse systemen, komt enigszins bedrogen uit. ..... Dat De Wever nu wel wappert met de vlag 'schuldenrem', is dus enigszins verwarrend. Het huidige voorstel van de premier doelt niet op een grondwetswijziging, wel op een soort noodoplossing ........In essentie gaat het om het bevriezen van de overheidsuitgaven, op wat uitzonderingen na. Daarop heeft de N-VA nu dus de term 'schuldenrem' geplakt.'
Bron: VRT NWS - 15-10.2026.
- 'De kritiek begint oorverdovend te worden: waarom koestert minister Hoekstra van Financiën keer op keer van die enorme begrotingsoverschotten? .......De argumenten tegen deze spaarzin zijn stevig. Lenen is voor de overheid op dit moment niet alleen ‘gratis’, het is zelfs winstgevend. Nederland spaart al zoveel dat er een groot overschot is op de betalingsbalans met het buitenland. En ten derde: de Europese economie kan volgens veel economen een begrotingsimpuls goed gebruiken......Alle bovengenoemde argumenten worden overigens ook gebruikt tegen Duitsland. Daar geldt een verbod op begrotingstekorten (behoudens uitzonderlijke omstandigheden) dat sinds 2011 in de grondwet is verankerd. Maar het kabinet gedraagt zich alsof deze ‘schuldenrem’ ook in Nederland is ingevoerd.'
Bron: NRC - 18-07-2019.
Zie ook: begrotingsevenwicht, begrotingsregels, begrotingsbeleid, begrotingskader, begrotingsdiscipline, zwarte nul, begrotingstekort, financieringstekort, staatsschuld, schuldenval, anticyclische begrotingspolitiek. Vergelijk: debt ceiling, leenplafond.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
