Een hypotheekhouder heeft recht van parate executie. Dat wil zeggen dat als de hypotheekgever zijn verplichtingen (betaling van rente en aflossingschuld) niet nakomt (in verzuim is), de hypotheekhouder zijn recht van hypotheek kan uitwinnen zonder dat hij hiervoor een executoriale titel van de rechter nodig heeft. Anders gezegd, de hypotheekhouder kan zonder tussenkomst van de rechter het goed waarop het hypotheekrecht rust openbaar verkopen om verhaal te halen op de opbrengst.
Ook een pandhouder heeft recht van parate executie als de pandgever zijn verplichtingen niet nakomt.
De parate executie vormt een uitzondering op het algemene beginsel dat een schuldeiser pas tot executiemaatregelen kan over gaan als hij een vonnis (executoriale titel) heeft verkregen.
