Publieke sector: het kas-verplichtingenstelsel is een systeem voor overheidsbegrotingen waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen:
- verplichtingen: financiële toezeggingen die de overheid aangaat;
- kasuitgaven: het geld dat daadwerkelijk in een bepaald jaar wordt betaald.
De verplichting wordt in dit stelsel geregistreerd op het moment dat de overheid zich juridisch vastlegt, terwijl de kasuitgaven worden geregistreerd wanneer het geld daadwerkelijk wordt betaald.
Voorbeeld
De overheid bestelt in 2026 voor €5 miljard aan defensiematerieel, dat wordt geleverd en betaald in de periode 2026-2025. Dan wordt de verplichting geboekt in 2026 en de jaarlijkse kasuitgaven in het jaar dat ze zich voordoen.
Noot:
Bij een puur kasstelsel tellen alleen de daadwerkelijke betalingen, de verplichtingen worden niet opgenomen.
Het stelsel wordt veel gebruikt bij de begroting van de overheid en is bijvoorbeeld belangrijk binnen de Nederlandse rijksbegroting. Al jaren gaan er stemmen op om binnen de rijksoverheid het kas-verplichtingenstelsel te vervangen door het baten-lastenstelsel (dat onder meer door Nederlandse gemeenten wordt gehanteerd). Kritiek op het gehanteerde kas-verplichtingenstelsel is onder meer dat de rijksoverheid geen volledig beeld heeft van haar bezittingen en de actuele waarde ervan.
Voorbeeld
'De Rekenkamer-president [Arno Visser, president van de Algemene Rekenkamer, red.] noemt het huidige kas-verplichtingenstelsel - bedacht in de Middeleeuwen en dankzij de Verenigde Oost-Indische Compagnie al in de zeventiende eeuw geïntroduceerd - "achterhaald". Een baten-lastenstelsel zou vanuit democratisch oogpunt een grote verbetering zijn, omdat het volksvertegenwoordigers en belastingbetalers veel beter inzicht geeft in de structurele baten en lasten van een politiek besluit. ...."In de afgelopen tien jaar konden bijvoorbeeld tot tweemaal toe miljarden euro's tekorten en vervolgens onderhoudsachterstanden ontstaan bij Rijkswaterstaat, zonder dat dit goed zichtbaar werd in de officiële cijfers", geeft Visser als voorbeeld. "Intussen zorgde achterstallig onderhoud voor verergering van schade en voor verkeersmaatregelen met negatieve maatschappelijke effecten tot gevolg. Het gebrekkig boekhoudsysteem was hier mede debet aan." Visser vergelijkt het huidige stelsel met de boekhouding van een student die alleen per maand kijkt naar wat er inkomt en uitgaat. "De financiële informatie is bij deze manier van boekhouden beperkt: er is geen volledig zicht op werkelijke kosten, noch op de financiële positie van de ministeries."'
Bron: Accountant.nl - 04-01-2018.
Zie ook: overheid, publieke sector, begroting, kasstelsel, verplichtingenstelsel. Vergelijk: baten-lastenstelsel.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
