Soms ook: syndicaat.
Samenwerking en afspraken tussen bedrijven, organisaties of landen om de onderlinge concurrentie te beperken en gezamenlijke winstmaximalisatie na te streven. Vaak gaat het om bedrijven in dezelfde bedrijfstak.
Kartels worden in de meeste gevallen gevonden in markten waarin er sprake is van een oligopolie. Een kartel heeft minder macht in c.q. controle over een bepaalde markt dan de monopolist.
Bij een kartel kan het om verschillende soorten afspraken gaan:
- prijskartel: afspraak om een product niet onder een bepaalde prijs aan te bieden.
- calculatiekartel: afspraken over de wijze van calculeren van prijzen.
- productiekartel: afspraak om een maximale hoeveelheid van een product aan te bieden.
- rayonkartel: verdeling tussen producenten van een totale markt in regionale deelmarkten.
In veel gevallen gaat het om expliciete afspraken tussen ondernemingen (expliciete kartelvorming), maar het kan ook zijn dat ondernemingen hun gedrag impliciet - dus zonder harde onderlinge afspraken - op elkaar afstemmen, waardoor er sprake is van een impliciet of stilzwijgend kartel.
Kartels worden in het kader van gewenste vrije mededinging bestreden door antitrust-maatregelen/wetgeving en de mededingingsautoriteiten die toezien op de naleving ervan.
Een voorbeeld van een kartel is de OPEC (Organisation of the Petroleum Exporting Countries), een samenwerkingsverband dat opereert als een kartel om de olieprijs te beïnvloeden door het vaststellen van productiebeperkingen.
Voorbeeld
- ’IJsjes-gate’ in Japan; invallen bij grote ijsboeren die samen stiekem prijzen zouden hebben opgedreven - Autoriteiten in Japan hebben invallen gedaan bij zes grote ijsfabrikanten die ervan worden verdacht een kartel te vormen. De bedrijven, die razendpopulaire ijsjes produceren, zouden samen de prijzen van hun producten hebben opgedreven. En dat leidt tot woede onder ijsjesliefhebbers, die mogelijk jarenlang meer hebben betaald dan nodig was. Roomijs, repen, chocoladekoek-ijsjes en andere toetjes uit de diepvries. Topmanagers van Japanse bedrijven die deze producten maken, zouden jarenlang met elkaar hebben vergaderd en e-mails over en weer hebben gestuurd om prijsstijgingen te coördineren.'
Bron: De Telegraaf - 19-06-2026.'
- 'De Europese Commissie gaf de liftfabrikanten Kone, Otis, Schindler, Thyssenkrupp en Mitsubishi in 2007 een megaboete van in totaal bijna €1 mrd. Ze maakten afspraken om niet te concurreren voor nieuwbouw, renovatie en onderhoud van liften voor de Nederlandse, Belgische, Duitse en Luxemburgse markt. Dat verliep via honderden lunches en diners in hotels en restaurants, telefoontjes met ontraceerbare prepaidkaarten en valse namen op onkostennota’s. De boetes waren destijds de hoogste die Brussel ooit oplegde voor een kartelovertreding. Ongehoord, noemde de Nederlandse Eurocommissaris Neelie Kroes het toentertijd, dat de kosten voor de bouw en het onderhoud van gebouwen werden opgeblazen door deze kartels. De schade als gevolg van de verboden prijsafspraken zou tot wel vijftig jaar nadreunen; de bedrijven leveren niet alleen de liften, maar doen ook het onderhoud. ‘Daarom moet de herinnering aan deze boete voor de bedrijven net zo lang duren’, zei Kroes.
Bron: FD - 16-06-2026.
- 'Brussel begint kartelonderzoek naar Deutsche Börse en Nasdaq - De Europese Commissie is een onderzoek begonnen naar mogelijk illegale afspraken tussen Deutsche Börse en Nasdaq in de derivatenhandel. Dat heeft het dagelijks bestuur van de Europese Unie donderdag in een verklaring bekendgemaakt. ‘Uit ons voorlopig onderzoek blijkt dat de praktijken waarnaar gekeken wordt al lange tijd bestaan, en dat de overtreding pas recent is beëindigd’, zegt een woordvoerder van de Commissie.'
Bron: FD - 06-11-2025.
- 'Het Nederlandse DAF en Volvo/Renault krijgen een megaboete van bijna 3 miljard euro wegens het maken van verboden prijsafspraken en het doorberekenen van kosten voor nieuwe uitstootnormen aan de klant. ..... Truckbouwer MAN, die ook deel uitmaakt van het kartel, ontspringt de dans als verklikker. ...... In januari 2011 al viel Brussel samen met nationale mededingingsautoriteiten onaangekondigd binnen bij onder meer DAF in Eindhoven. In 2014 volgde een officiële klacht..'
Bron: AD - 19-07-2016.
- 'De Duitse autoriteiten onderzoeken of er jarenlang prijsafspraken zijn gemaakt waardoor aardappels duurder zijn dan nodig. Een Duitser eet gemiddeld 60 kilo per jaar dus een 'Kartoffel-Kartell' kan lucratief zijn. De krant Bild schatte zaterdag dat de verdachte ondernemingen de aardappelmarkt domineren en in 10 jaar tijd mogelijk een miljard euro aan hun 'monopolie' hebben verdiend.'
Bron: DFT.nl - 11-05-2013.
Engels: cartel.
Zie ook: kongsi, collusie, marktverstoring, oneerlijk speelveld, calculatiekartel, prijsafspraak, prijsopdrijving, sellers' inflation, prijskartel, productiekartel, loonkartel, crisiskartel, rayonkartel, stilzwijgend kartel, economische machtspositie, aanmerkelijke marktmacht, bid-rigging, dominante marktpositie, antitrust, mededingingsautoriteit, Herfindahl-Hirschman Index, marktmisbruik, marktverstoring, mededinging, concurrentie, volkomen concurrentie, Mededingingswet, Nederlandse Mededingingsautoriteit, Belgische mededingingsautoriteit, Federal Trade Commission, Seven Sisters, Organisation of the Petroleum Exporting Countries, No Oil Producing and Exporting Cartels Act, green meeting, crony capitalism, old boys network, cliëntelisme, belangenverstrengeling.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
