Veilen is een verkoopproces waarbij een goed, dienst, effect of recht wordt aangeboden aan meerdere potentiële kopers tegelijkertijd, waarbij de uiteindelijke koper wordt bepaald door een biedprocedure volgens vooraf vastgestelde regels. De prijs komt tot stand via concurrentie tussen de bieders, in plaats van via een bilaterale onderhandeling tussen één verkoper en één koper.Het onderscheidende kenmerk van een veiling ten opzichte van andere verkoopvormen is de prijsvorming via concurrentie: de prijs is niet vooraf vastgesteld door de verkoper maar ontstaat dynamisch uit het biedgedrag van de deelnemers.
Het baanbrekende werk op dit terrein werd verricht door de Canadese econoom William Vickrey, die in 1961 de eerste formele economische analyse van veilingen publiceerde en daarvoor in 1996 (postuum) de Nobelprijs voor economie.
De veilingtheorie onderscheidt vier klassieke basisvormen, die elk leiden tot verschillend strategisch gedrag van bieders:
1. Engelse veiling (opbodveiling)
De meest bekende en intuïtieve veilingvorm. De veilingmeester begint met een lage openingsprijs en bieders verhogen hun bod stapsgewijs. De veiling eindigt wanneer geen enkele bieder meer bereid is het huidige hoogste bod te overtreffen. De winnaar betaalt zijn eigen bod. De Engelse veiling leidt tot prijstransparantie: bieders kunnen elkaars biedingen observeren en hun eigen biedstrategie daarop afstemmen. Bekende toepassingen zijn kunstveilingen, onroerendgoedveilingen en bloemenveilingen.
2. Nederlandse veiling of Dutch auction (afbodveiling)
Bij de Nederlandse veiling - vernoemd naar de traditionele bloemenveiling in Nederland, met name de Royal FloraHolland in Aalsmeer - begint de veilingmeester met een hoge prijs die geleidelijk wordt verlaagd totdat een bieder het huidige prijsniveau accepteert. De eerste bieder die accepteert, wint de veiling en betaalt de prijs waarop hij heeft gestopt. De Nederlandse veiling stimuleert snelle besluitvorming en is bijzonder geschikt voor situaties waarbij snel grote hoeveelheden moeten worden verkocht — vandaar de toepassing bij bloemen, vis en andere bederfelijke goederen.
3. Gesloten-bod veiling met hoogste-bod-wint (first-price sealed-bid)
Alle bieders brengen tegelijkertijd één geheim bod uit zonder kennis van de biedingen van anderen. De bieder met het hoogste bod wint en betaalt zijn eigen bod. Deze veilingvorm wordt veel gebruikt bij aanbesteding van overheidscontracten en bij de verkoop van onroerend goed via inschrijving. Het strategische probleem voor de bieder is de afweging tussen een hoog bod, dat de kans op winnen vergroot maar de winst verkleint, en een lager bod dat de winst vergroot, maar de kans op winnen verkleint. Dit leidt tot het verschijnsel van de winner's curse: de winnaar heeft systematisch de neiging te veel te betalen omdat hij de waarde van het object overschat ten opzichte van de andere bieders.
4. Vickrey-veiling (second-price sealed-bid)
Ook een gesloten-bodveiling waarbij alle bieders tegelijkertijd één geheim bod uitbrengen. De winnaar is de hoogste bieder, maar hij betaalt niet zijn eigen bod maar het op één na hoogste bod. Vickrey toonde aan dat deze veilingvorm een bijzondere eigenschap heeft: het is voor elke bieder een dominante strategie om zijn werkelijke waardering voor het object te bieden, zonder strategische vertekening. De Vickrey-veiling leidt daardoor tot eerlijke prijsvorming en efficiëntie bij de allocatie van het object (het object komt terecht bij de bieder die het het hoogst waardeert). De Vickrey-veiling vormt de theoretische basis voor de biedmechanismen van Google AdWords en andere online advertentieveilingen.
In de financiële wereld spelen veilingen een centrale rol bij de prijsvorming en de toewijzing van effecten en andere financiële instrumenten.
Veilingen werken het best bij veel concurrerende bieders. Bij dunne markten met slechts een handvol deelnemers is de concurrentie beperkt en kan de prijs onvoldoende de werkelijke waarde weerspiegelen.
Zie ook: markt, marktmechanisme, bieden en laten, onder de hamer, afslag, opbod, voorveiling, slotveiling, veiling bij opbod en afslag, gesloten veiling, voorveiling, slotveiling, naveiling, Engelse veiling, Dutch auction, Dutch direct auction, toonbanksysteem, bid-to-cover ratio, Vickrey-veiling, executieverkoop, executieveiling, foreclosure, reverse auction, name-your-own-price, sniping, veilingobligatie, auction rate bond, auction rate security, bodemprijs, kavel, a tout prix, informatie-assymetrie, collusie.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
