Diensteneconomie is een begrip dat verwijst naar een economisch stelsel of een fase van economische ontwikkeling waarin de productie en consumptie van diensten - in tegenstelling tot fysieke goederen of agrarische producten - de dominante activiteit vormt en de grootste bijdrage levert aan het bruto binnenlands product (bbp) en de werkgelegenheid. De diensteneconomie wordt ook wel aangeduid als de tertiaire sector of de dienstensector.
Diensten onderscheiden zich van fysieke goederen door een aantal specifieke kenmerken die ook economische consequenties hebben:
- Immaterieel karakter - diensten zijn niet tastbaar, zij kunnen niet worden opgeslagen, getransporteerd of vooraf geïnspecteerd. Een medisch consult, een juridisch advies of een knipbeurt bestaan alleen op het moment van levering.
- Gelijktijdigheid van productie en consumptie - diensten worden doorgaans geproduceerd en geconsumeerd op hetzelfde moment. Dit stelt specifieke eisen aan de organisatie van dienstverlenende bedrijven en beperkt de mogelijkheden voor schaalvergroting via standaardisatie.
- Heterogeniteit - de kwaliteit van diensten varieert afhankelijk van de persoon die de dienst levert, de omstandigheden en de interactie met de klant. Dit maakt kwaliteitsbeheersing complexer dan bij industriële productie.
- Vergankelijkheid - diensten kunnen niet worden opgeslagen; een lege vliegtuigstoel, een onbezette hotelkamer of een ongebruikt consult vertegenwoordigen economische waarde die definitief verloren gaat als zij niet worden benut. Dit creëert specifieke uitdagingen voor capaciteitsplanning en prijsstelling, onder meer via yield management in de luchtvaart en hotelbranche.
- Arbeidsintensief karakter - de productiviteitsgroei in de dienstensector is structureel lager dan in de industrie, omdat veel diensten moeilijk te automatiseren zijn en de kwaliteit van de dienst onlosmakelijk verbonden is met menselijke interactie.
In moderne westerse economieën is de dienstensector verreweg de grootste sector. De opkomst van de diensteneconomie in westerse landen gaat hand in hand met de postindustrialisering, het proces waarbij de industriële sector krimpt als aandeel van het bbp en de werkgelegenheid, terwijl de dienstensector groeit.
Engels: service economy.
Zie ook: tertiaire sector, verdienstelijking. Vergelijk: primaire sector, secundaire sector, Taylorisme, Fordisme, Muskisme.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
