Ook: financiële onderdrukking.
Financiële repressie is een situatie waarin de overheid en/of centrale bank het financiële systeem dusdanig beïnvloedt dat overheden goedkoper kunnen lenen en schulden gemakkelijker kunnen financieren, vaak ten koste van spaarders en beleggers. De overheid c.q. centrale bank voeren dan een beleid om binnenlandse middelen naar de publieke sector te leiden, terwijl dat geld normaal gesproken - in een gedereguleerde marktomgeving - weg zou vloeien.
Het begrip wordt vooral gebruikt in verband met landen met een hoge overheidsschuld (staatsschuld).
De overheid of centrale bank neemt bij financiële repressie maatregelen om geld naar zichzelf te leiden ter vermindering van de staatsschuld.
Het kan om verschillende vormen gaan, zoals het verplicht stellen van beleggingen in staatsobligaties, rentemaatregelen (zoals het opleggen van een renteplafond op schuldpapier van de overheid), reguleren van kapitaalbewegingen (tegengaan van overdracht van vermogen naar het buitenland door kapitaalrestricties, opleggen van hoge reserveverplichtingen aan banken) en/of staatsbezit van of zeggenschap over binnenlandse banken en financiële instellingen, in combinatie met belemmeringen die de toetreding van andere instellingen tot de markt beperken (opwerpen toetredingsdrempels).
Deze maatregelen stellen overheden in staat om schuldpapier uit te geven tegen lagere rentetarieven. Een lage nominale rente kan de kosten voor de aflossing van schulden verlagen, terwijl negatieve reële rente (nominale rente gecorrigeerd voor inflatie) de reële waarde van de overheidsschuld doen afnemen. Financiële repressie is dus het meest succesvol bij het aflossen van schulden wanneer deze gepaard gaat met inflatie en kan worden beschouwd als een vorm van belastingheffing of als een vorm van geldontwaarding.
Het verschijnsel werd voor het eerst midden jaren zeventig van de vorige eeuw beschreven en kwam ook rond 2010 weer sterk in de belangstelling door de grote begrotingsproblemen, met name in Zuid-Europese landen.
Voorbeeld
'Wanneer de staatsschuld zo omvangrijk is geworden dat belastingverhogingen of bezuinigingen geen soelaas meer bieden resteert er voor de staat nog één middel. Wanneer de centrale bank de rente bewust lager houdt dan de inflatie, overgaat tot het opkopen van staatsleningen, het ministerie van Financiën kortlopende staatsleningen uitgeeft om langlopende uit de markt te halen en er wetten worden aangenomen om buitenlands bezit van Amerikaanse assets aan banden te leggen is er sprake van financiële repressie. .... Financiële repressie is desastreus voor spaarders. Het spaargeld verdwijnt als sneeuw voor de zon bij oplopende inflatie. Ook obligatiebeleggingen zijn verliesgevend. De rente vergoedt nooit de hogere inflatie. Alleen beleggingen in harde assets en aandelen kunnen een dergelijk financieel regime overleven. Schaarse grondstoffen kunnen de inflatie voorblijven. Een goed gespreide aandelenportefeuille vormt ook een goede defensie. Wel aandelen van bedrijven met een sterke concurrentiepositie. Bedrijven met pricing power om de inflatie hun winsten niet te laten opeten.'
Bron: Fintessa, analyse Jan-willem Nijkamp - 31-08-2026.
Zie ook: overheid, centrale bank, monetaire autoriteit, staatsschuld, kapitaalrestricties, reserveverplichting, renteplafond, interventie, inflatie, weginfleren, diasporataks, toetredingsdrempel, debasement, begrotingsdominantie, Fundo de Estabilização Financeira da Segurança Social.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
Economie-typering
Metaforen om specifieke verschijnselen en knelpunten in de economie te typeren ...
Klik hier voor meer |
|
