Ook: choke point, control point.
Een chokepoint (knelpunt, verstikkingspunt) is een strategische, smalle doorgang of locatie waar verkeer, goederenstromen of militaire eenheden worden samengedrukt, waardoor ze gemakkelijk geblokkeerd of gecontroleerd kunnen worden.
In de economie wordt de term ook gebruikt als het gaat om economische oorlogsvoering: de term verwijst naar het strategisch gebruik van en controle over kritieke, geconcentreerde knooppunten in de wereldeconomie – zoals betalingsverkeer, technologische toeleveringsketens, toegang tot kritieke grondstoffen of maritieme routes (zoals het Suezkanaal, het Panamakanaal en de Straat van Hormuz) – om geopolitieke invloed uit te oefenen. De chokepoints kunnen als geo-economisch machtsmiddel worden ingezet.
Voorbeeld
- Choke points of control points (Pisa et al., 2024) zijn stappen in waardeketens waar anderen van afhankelijk zijn en hier geen goed alternatief voor hebben. Het betreft bijvoorbeeld bedrijven of nationale sectoren met een dominant wereldwijd marktaandeel of unieke technologie, zoals de Amerikaanse big tech of de lithografiemachines van ASML. Het kan ook gaan om macht over geografische knooppunten, zoals het Suez- of Panamakanaal.'
Bron: ESB - 02-06-2026.
- 'De scheepvaart in de Straat van Hormuz is flink veranderd na de recente Amerikaanse aanvallen op Iran en de daaropvolgende escalatie in de regio. Volgens realtime verkeersanalyse daalde het aantal schepen dat door de choke point voer met ongeveer 70% na 16:00 UTC op 28 februari, vergeleken met 12 uur eerder.'
Bron: Reddit - 02-03-2026.
- 'De transitie van de ene wereldorde naar de andere is in volle gang, maar het is nog onduidelijk hoe die nieuwe wereldorde er precies zal uitzien. De opkomst van AI, de opmars van China en de relatieve neergang van de VS brengen uitdagingen, maar ook kansen met zich mee. Het wapen in de handelsoorlog van vandaag is verschoven van tarieven naar chokepoints. ... De escalatie van handels- en technologische spanningen tussen de VS en China dit jaar draaide aanvankelijk om nieuwe Amerikaanse invoertarieven, maar na het in Genève medio mei gesloten bestand verschoof de aandacht steeds meer naar ‘chokepoints’ ... Beide landen proberen meer invloed op elkaar uit te oefenen met producten waarbij het ene land een dominante positie heeft in productie/export en het andere land kritisch afhankelijk is. Deze chokepoints in de bilaterale handel zijn geconcentreerd in geavanceerde halfgeleiders (VS versus China) en zeldzame aardmetalen en gerelateerde producten (China versus VS).'
Bron: ABN AMRO research - 11-11-2025.
- 'Vrienden kunnen prima afhankelijk van elkaar zijn, mits ze op elkaar kunnen rekenen. Maar wat als ze vijanden worden? Dat is helaas het scenario waarin de wereldeconomie terecht is gekomen, schetst Edward Fishman in zijn eerste boek Chokepoints – How the Global Economy Became a Weapon of War. .... Voor Chokepoints sprak hij tal van direct betrokkenen, waardoor een levendig beeld ontstaat van overleg achter de schermen. Volgens de oud-diplomaat en historicus zijn we aangekomen in een ‘tijdperk van economische oorlogsvoering’, waarin landen gebruikmaken van hun eigen machtsposities op economisch gebied. Precies dat zijn de chokepoints, oftewel knelpunten. Ze variëren van de onmisbare dollar en hoogtechnologische chips van Amerikaans ontwerp tot zeldzame aardmetalen uit China.'
Bron: FD - 06-11-2025.
Zie ook: infrastructuur, productieketen, grondstoffen, kritieke grondstoffen, zeldzame aardmetalen, halfgeleider, innovatie, big tech, data, betalingsverkeer, leveringszekerheid, marktmacht, aanmerkelijke marktmacht, geo-economische macht, economische oorlogsvoering, hard power, geopolitieke risico’s, knelpuntenrecessie, tekort-economie, nippertjeseconomie, aanbodschok, oliecrisis, NACHO, China Shock.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
