Het raket-en-veer-effect of raket-en-veder-effect (vaak wordt ook de Engelse term gebruikt: rocket and feather effect): beschrijft een verschijnsel waarbij prijzen snel stijgen wanneer de kosten toenemen, maar langzaam dalen wanneer de kosten weer afnemen.
De beeldspraak is eenvoudig: prijzen schieten omhoog als een raket, maar dalen als een veertje.
Dit fenomeen doet zich bijvoorbeeld regelmatig voor op energiemarkten. Zo kan de olieprijs in tijden van geo-politieke turbulentie en oorlogen plots zeer snel stijgen, maar als de rust terugkeert duurt het vaak enige tijd voor de prijzen weer op lagere niveaus terechtkomen.
Mogelijke verklaringen zijn beperkte concurrentie, consumentengedrag, zoekkosten en vertraagde aanpassingen in de productieketen.
Voorbeeld
- 'Een opvallend feit waar momenteel weinig aandacht naar lijkt uit te gaan is echter het herstel van de olietransporten in de Straat. Volgens historische gegevens vervoerden olietankers in de jaren 2020 tot en met 2024 gemiddeld zelfs 20,3 miljoen vaten per dag. Er worden momenteel echter maar liefst 24 miljoen vaten per dag geëxporteerd. Het transport via olietankers – onder begeleiding van Amerikaanse konvooien - ligt weer op 80 procent van het oude niveau. De rest van de olie gaat via pijpleidingen. ..... Waarom daalt de olieprijs dan niet terug naar het oude niveau? Dat heeft diverse oorzaken. Ten eerste is er de vrees voor nieuwe escalatie. Recente Houthi-aanvallen op de olie-infrastructuur in Saoedi-Arabië hebben de markt opnieuw nerveus gemaakt. Daarnaast zijn de wereldwijde olievoorraden relatief krap. Raffinaderijen kunnen het risico niet lopen zonder olie te komen zitten. Zij kopen vaten direct op zodra ze beschikbaar zijn om hun eigen buffers te beschermen. Dat houdt de prijs kunstmatig hoog. ...... Het raket-en-veer-effect - Dan is er nog het Rocket and Feather effect, een bekend economisch fenomeen op de energiemarkt. Wanneer er onrust uitbreekt schieten olieprijzen als een raket omhoog. Zodra de rust terugkeert dalen de prijzen echter traag als een veer. Handelaren houden marges langer vast en bouwen onzekerheid traag af.'
Bron: Fintessa, analyse Jan-willem Nijkamp - 28-10-2026.
- 'De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft een onderzoek gedaan naar de doorwerking van olieprijzen in benzineprijzen. Daaruit blijkt dat pomphouders olieprijsstijgingen sneller doorvoeren in de benzineprijs dan olieprijsdalingen. Beeldend wordt dit ook wel rockets en feathers genoemd. De benzineprijs stijgt snel als reactie op een olieprijsstijging, maar daalt vervolgens langzaam bij een olieprijsdaling. Als een olieprijsdaling even snel als een olieprijsstijging wordt doorgegeven dan scheelt dat de consument 2,2 tot 4,8 cent per liter.'Er zijn een aantal mogelijke verklaringen voor het feit dat consumenten niet optimaal profiteren van olieprijsdalingen. Zo is het om verschillende redenen mogelijk dat consumenten minder actief zoeken bij olieprijsdalingen. Een andere verklaring is dat pomphouders elkaars prijzen in de gaten houden (stilzwijgende collusie). Tot slot kan het aan de productieketen liggen: deze kan makkelijker omgaan met schaarste dan met overvloed.'
Bron: ACM - 24-01-2024.
Engels: rocket and feather effect.
Zie ook: olieprijs, prijzen aan de pomp, turbulentie, onzekerheid, marge, stilzwijgende collusie.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
