Het proces waarbij de wereldeconomie uiteenvalt in concurrerende handels- en investeringsblokken als gevolg van geopolitieke spanningen, ideologische tegenstellingen en het nastreven van strategische autonomie door grootmachten. Bij geo-economische fragmentatie worden economische beleidsinstrumenten - zoals handelstarieven, economische sancties, exportcontroles en investeringsbeperkingen - ingezet als geopolitiek wapen.
Term uit 2022 gemunt door het Internationaal Monetair Fonds (IMF).
Het gaat om het uiteenvallen van de wereld in nieuwe politieke invloedssferen (concurrerende blokken / handelsblokken) als gevolg van de uitzonderlijke reeks crisissen en structurele groeiremmers. Denk aan de coronacrisis, de oorlog in de Oekraïne, de energiecrisis en klimaatcrisis. Door deze crises is de kwetsbaarheid van al te lange internationale aanvoer- en productieketens blootgelegd. Dit heeft weer geleid tot een bijsturing in het economisch beleid in vele landen. Veiligheid komt steeds meer voorop te staan, ook economische veiligheid. De geo-economische fragmentatie heeft verstrekkende gevolgen voor de wereldwijde bevoorradingsketens, en maakt de wereldeconomie vatbaar voor aanbodschokken.
Friendshoring en nearshoring, zo blijkt uit de analyse van het IMF, zijn geen lege begrippen, maar worden daadwerkelijk in de praktijk omgezet. Internationale investeringsstromen volgen in toenemende mate geopolitieke breuklijnen, richting meer bevriende naties; in de huidige geopolitieke context in de eerste plaats ten koste van nieuwe investeringen van en naar China. Maar meer algemeen ook ten koste van efficiëntiewinsten en de structurele groei van de wereldeconomie.
De term is nauw verwant aan de-globalisering.
Voorbeeld
- 'Uit vaak gebruikte termen als „energieveiligheid”, „grondstoffenveiligheid” en „financiële weerbaarheid” [tijdens de IMF-jaarvergadering in oktober 2026, red.] sprak een gevoel van kwetsbaarheid. Geopolitiek veroorzaakt de grootste zorg. Na de grootschalige Russische invasie van Oekraïne, begin 2022, wees het IMF op het risico dat de wereldeconomie door geopolitieke spanningen diepe barsten zou vertonen. „Geo-economische fragmentatie”, in IMF-jargon. Dat risico is anno 2026 realiteit geworden. Een wildgroei aan invoerheffingen en exportrestricties (met name in de VS en China) belemmert de handel. En de oorlog in het Midden-Oosten heeft de toevoer van olie, gas, brandstoffen en kunstmest veel onzekerder gemaakt.'
Bron: NRC - 17-10-2026.
- 'De kredietcrisis van 2008 is het moment waarop de wereldeconomie in blokken uiteen begon te vallen. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van drie economen van het Internationaal Monetair Fonds en de universiteiten van Pennsylvania en Baltimore. Zij ontwikkelden een indicator voor de fragmentatie van de wereldeconomie. Ze kijken daarvoor naar handel, investeringen, arbeidsmigratie, kapitaalstromen, grensoverschrijdende patenten en zelfs het stemgedrag van landen binnen de Verenigde Naties.'
Bron: FD, column Het raderwerk, Mathijs Bouman - 15-11-2024.
- 'Ook in andere domeinen wordt de geo-economische fragmentatie zichtbaar. In oktober 2022 legden de Verenigde Staten ingrijpende beperkingen op aan de export van geavanceerde chips naar China, en ook van de machines waarmee je die chips kunt vervaardigen. Het argument dat de regering-Biden hanteert voor het Amerikaanse exportverbod, is dat China de geavanceerde chips gebruikt om militair materieel te produceren en mensenrechten te schenden.'
Bron: ESB.nu - 19-06-2023.
- 'Die globalisering staat aan de vooravond van een grote ommekeer. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) sprak vorig jaar voor het eerst over de „geo-economische fragmentatie”. Voor die trend zijn verschillende redenen. De opkomst van China als rivaal voor supermacht VS ondermijnde al een tijd het vertrouwen in het internationale zakendoen – met name op het gebied van intellectueel eigendom. De lage economische groei van de eigen economie in de afgelopen tien jaar maakte het Westen al minder toegeeflijk en genereus. ..... Daarna legde de pandemie de kwetsbaarheid van al te lange internationale aanvoer- en productieketens bloot. Alles liep destijds vast. En als dat éne schroefje ontbrak, of die specifieke chip, dan kon een hele auto of wasmachine niet meer worden vervaardigd. En als laatste is er nu de oorlog in Oekraïne, die bespoedigt dat de wereld in nieuwe politieke invloedssferen uiteenvalt.'
Bron: NRC, Maarten Schinkel - 14-04-2023.
Engels: geo-economic fragmentation.
Zie ook: geo-economische macht, geopolitieke risico’s, hard power, soft power, fragmentatie-index, crisis, polycrisis, scenario, scenariodenken, economisch blok, handelsblok, protectionisme, nationalisme, isolationisme, unilateralisme, soevereinisme, unilateralisme, handelsbarrière, vraaguitval, kritieke grondstoffen, peak trade, Brexit, Buy American-clausule, America First, Trumponomics, Liberation Day, Inflation Reduction Act, Green Deal Industrial Plan, Fort Oranje, coronacrisis, slowbalisering, deglobalisering, insourcing, reshoring, friendshoring, degrowth, koude-oorlogseconomie.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
