Het petrodollarsysteem komt in wezen neer op de wereldwijde praktijk waarbij aardolie - en overigens ook veel andere grondstoffen - worden verhandeld in Amerikaanse dollars (US$, USD), en niet in een andere munt (valuta).
Na het afschaffen van de goudwisselstandaard in 1971 door de regering Nixon sprak Saudi-Arabië in 1974 met de VS af om olie te verhandelen in dollars. Omdat de olieprijs in dollars werd vastgesteld, moest elk land dat olie van Saoedi-Arabië kocht, dollars gebruiken. Dit bracht veel andere olieproducerende landen - zoals de leden van de Organisatie van Olie-exporterende Landen (OPEC) - ertoe om de olieprijzen eveneens in Amerikaanse dollars vast te stellen. En zo ontstond het petrodollarsysteem.
Door dit systeem komen olieproducerende landen te zitten met overschotten aan Amerikaanse dollars ('petrodollars') die weer in de economie moeten worden 'gerecycled'. Het recyclen van petrodollars kan inhouden dat deze dollars weer in hun eigen binnenlandse economie worden gepompt, aan andere landen worden uitgeleend, of in de Amerikaanse economie en financiële markten worden geïnvesteerd (zoals in Amerikaans staatsleningen, de Treasury bonds, en daarmee de staatsschuld van de VS helpen financieren).
Dat andere landen dollars (moeten) aanhouden als reservemunt versterkt bovendien de economische macht van de VS. Tot nu toe is de dollar de belangrijkste wereldmunt en reservemunt. Niet voor niets wordt gesproken over de 'Almighty dollar'.
Naarmate de mondiale energiemarkt zich ontwikkelt, kan de overeenkomst die aan de basis lag van het petrodollarsysteem op enig moment ten einde komen. Het huidige systeem steunt op de geloofwaardigheid en liquiditeit van de financiële markten in de VS. Het wispelturige, onvoorspelbare en ook steeds meer roekeloze beleid van president Trump in zijn tweede ambtstermijn schaden steeds meer het vertrouwen in de VS als leidende supermacht. Ook de status van de Amerikaanse dollar brokkelt langzaam af; in onzekere tijden was de dollar al decennia een vluchtwaarde, maar sinds Trump is dat patroon doorbroken.
In het verleden waren er al pogingen om de koppeling tussen olie en dollars los te krijgen. China probeert al jaren om olieproducerende landen te overtuigen om in yuan (renminbi) in plaats van in dollar te handelen. Als de olie in yuan betaald zou worden, wordt de yuan in het internationale betalingsverkeer belangrijker.
Voorbeeld
- 'In een analyse benadrukt Deutsche Bank dat de internationale rol van de dollar deels is gebaseerd op een overeenkomst uit 1974. Saoedi-Arabië, later gevolgd door andere olie-exporteurs, stemde er toen mee in om olie af te rekenen in dollars, en de opbrengsten deels te beleggen in de VS – zoals in Amerikaanse staatsobligaties. In ruil daarvoor garandeerde Washington de veiligheid in de regio. Omdat olie nog steeds een dominante rol speelt in productie en vervoer, heeft deze deal de dollar vleugels gegeven. De oorlog in het Midden-Oosten vreet aan deze pijler, stelt Deutsche Bank-econoom Mallika Sachdeva, nu de VS niet in staat blijken de veiligheidsgarantie waar te maken. ....Het huidige conflict kan volgens Sachdeva leiden tot de ‘perfecte storm’ voor de petrodollar, met ‘aanzienlijke gevolgen’ voor de status van de dollar als wereldmunt.'
Bron: FD - 28-03-2026.
- 'In 1971 schaften de Verenigde Staten de goudstandaard af, de koppeling die maakte dat dollars op de financiële markt ingewisseld konden worden voor fysiek goud. Dat veroorzaakte een schok, waarna Saudi-Arabië in 1974 met de VS afsprak om olie te verhandelen in dollar. Het geld dat Saudi-Arabië verdiende, zou het investeren in de Amerikaanse financiële markten (staatsobligaties, banken en financiële instellingen). De andere Golfstaten volgden al snel. En zo ontstond het 'petrodollarsysteem', dat olie en dollars structureel met elkaar verbindt. Hoe werkt dat? Olie is de meest verhandelde grondstof ter wereld. Elk land dat olie wil kopen, moet eerst dollars hebben. Of beter gezegd, de centrale bank van dat land moet een dollarvoorraad hebben, een reserve. Die centrale banken moeten dus dollars aankopen.'
Bron: VRT NWS - 17-03-2026.
Engels: petrodollar system.
Zie ook: dollar, olieprijs, petrodollar, geo-economische macht, wereldmunt, reservemunt. Vergelijk: petro-yuan.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
