Zonnebloemkapitalisme is het verschijnsel dat bedrijven uit de oude economie (of huishoudens) zich in tijden van crisis - zoals de coronacrisis - tot de overheid en centrale banken wenden om steun. Door deze steun werkt het marktmechanisme niet zoals zou moeten, vallen wankele bedrijven niet om en worden uiteindelijk minder levensvatbare bedrijven in de lucht gehouden. Zo ontstaan zombiebedrijven. Bovendien bereikt dit soort steun niet jonge, innovatieve bedrijven. Hierdoor wordt het proces van de zogenoemde 'creatieve destructie' – het proces waarbij nieuwe bedrijven oude bedrijven vervangen – stilgelegd.
Term in 2020 gemunt door econoom prof. dr. Arnout Boot, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam.
Voorbeeld
- 'Het kabinet wil investeren in de economie op de middellange termijn. Maar om voldoende steun in de Tweede Kamer te krijgen, werd in de miljoenennota geschoven met geld om de pijn voor huishoudens volgend jaar wat te verlichten. Zo wordt bijvoorbeeld de korting op de brandstofaccijnzen met een jaar verlengd. Economen vinden het weggegooid geld. "Had het gestopt moeten worden in het betaalbaar maken van het isoleren van woningen. Dan was iedereen toch ook akkoord gegaan?", reageert hoogleraar Arnoud Boot van de Universiteit van Amsterdam. "Want de onzekerheid over de hoge energieprijs, die blijft nog wel even." .... Volgens Rabo-econoom Erken heeft sturen op koopkrachtbehoud met zulke maatregelen zodoende weinig zin meer. "Je hebt toch geen grip op de energieprijzen", constateert hij. Hoogleraar Boot is het daarmee eens: "De politiek zit helemaal klem in de afweging tussen de korte en lange termijn. De overheid moet alles dempen en oplossen. En komt daarom steeds met kortetermijnmaatregelen om iedereen maar tegemoet te komen. Zonnebloemkapitalisme, noem ik dat."'
Bron: NOS - 17-09-2026.
- 'Het uitschakelen van het marktmechanisme bevoordeelt bestaande bedrijven ten opzichte van nieuwkomers. Zij kunnen door de lage rente opkomende concurrenten opkopen, zoals Heineken deze week deed met het Texelse Skuumkoppe, en op de overheid terugvallen met rulings of belastinguitstel. Het door Boot genoemde zonnebloemkapitalisme is eigenlijk een soort variant van het Chinese staatskapitalisme, waarbij niet de markt maar de overheid bepaalt welke bedrijven wel en niet mogen blijven bestaan en welke bedrijven het speerpunt zijn van de toekomstige economie. En dat zijn KLM en Schiphol.'
Bron: Volkskrant.nl, column Peter de Waard - 03-11-2020.
Zie ook: staatssteun, staatskapitalisme, reddingsoperatie, steunoperatie, kapitaalversterking, injectie, marktverstoring, concurrentievervalsing, zombiebedrijf, zombificatie. Vergelijk: staatskapitalisme, marktkapitalisme, marktwerking, schoktherapie, vrije mededinging, gelijk speelveld, creatieve destructie, survival of the fittest.
compleet
| Economie-typering
Metaforen om specifieke verschijnselen en knelpunten in de economie te typeren ...
Klik hier voor meer |
Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
