Ook: handel met voorwetenschap, insider trading.
Handel met voorkennis (insider trading) is het kopen of verkopen van effecten - zoals aandelen, obligaties, opties of andere financiële instrumenten - op basis van (koersgevoelige) informatie die nog niet openbaar is gemaakt. De handelende partij heeft een informatievoorsprong ten opzichte van de rest van de markt en maakt daar misbruik van.
Deze wijze van handelen is een vorm van marktmisbruik en in de meeste landen strafbaar. In de Europese Unie is handel met voorkennis verboden onder de Verordening Marktmisbruik (Market Abuse Regulation, MAR) - Verordening (EU) 596/2014 - die in 2016 in werking trad. In Nederland is de AFM de primaire toezichthouder; het Openbaar Ministerie kan strafrechtelijk vervolgen. In de Verenigde Staten valt het onder de bevoegdheid van de Securities and Exchange Commission (SEC) en het Department of Justice (DOJ).
Herkenning van deze praktijk vindt plaats via een combinatie van kwantitatieve signalen, gedragspatronen en omgevingsindicatoren:
1. Abnormale handelsvolumes
Een plotselinge, onverklaarbare stijging van het handelsvolume in een aandeel - met name in de dagen of weken vóór een koersgevoelige aankondiging zoals een fusie, overname, winstwaarschuwing of faillissement - is het klassieke alarmsignaal. Toezichthouders en beurzen monitoren handelsvolumes continu en vergelijken die met historische gemiddelden.
2. Abnormale koersbewegingen
Ongebruikelijke koersbewegingen voorafgaand aan een aankondiging - zoals een aandeel dat zonder aanwijsbare reden stijgt of daalt in de aanloop naar nieuws - trekken de aandacht van surveillance-systemen. Hoe groter en abrupter de beweging (discontinue koersbewegingen), hoe sterker het signaal.
3. Optiemarktactiviteit
De optiemarkt is bijzonder gevoelig voor handel met voorkennis, omdat opties een hoge hefboomwerking bieden: een kleine investering in call opties of put optie kan bij een koersbeweging een veelvoud aan winst opleveren. Toezichthouders letten op ongebruikelijke aankopen van out-of-the-money opties (opties die alleen waardevol worden bij een grote koersbeweging) kort voor een aankondiging.
4. Timing ten opzichte van aankondigingen
Het tijdstip van transacties ten opzichte van koersgevoelige aankondigingen is een cruciaal signaal. Transacties die worden afgesloten vlak vóór een fusieaankondiging, een winstwaarschuwing of een beslissing van regelgevende instanties zijn verdacht, met name als de handelende partij daarna niet meer handelt.
5. Ongebruikelijke profielen van handelende partijen
Toezichthouder kijken niet alleen naar wat er wordt gehandeld, maar ook wie er handelt. Een particulier die normaal gesproken zelden of nooit handelt en plotseling een grote positie inneemt in een aandeel dat kort daarna sterk beweegt, is verdacht, met name als die persoon aantoonbaar in contact staat met iemand die toegang heeft tot voorkennis.
Onderstaande video van de Amerikaanse econoom Robert Reich geeft goede uitleg over een geval mogelijke handel met voorkennis uit de kringen rond president Trump (maart 2026).
Voorbeeld
- 'In het huidige Witte Huis [onder president Trump, red.] is zulke discretie ver te zoeken. De afgelopen maanden lekten aanstaande besluiten van de president regelmatig uit, waarna die voorkennis op de aandelenbeurzen, de oliemarkt of voorspellingsites als Polymarket door handelaren of gokkers werd verzilverd. Er is geen bewijs dat kopstukken binnen de regering of de presidentiële entourage met opzet lekken, laat staan dat zij hun voorkennis persoonlijk te gelde maken. Volatiliteit is goed voor speculanten en andere risicohandelaren. Of een index stijgt of daalt, maakt hen niet uit: als hij maar beweegt – en liefst een beetje fors. Trump draagt met zijn zwalkende handelsbeleid en agressieve buitenlandpolitiek (Venezuela, Groenland en Iran) sterk bij aan een hoge volatiliteit. Het maakt voorkennis over zijn besluiten zeer interessant en het laatste jaar tekent zich onmiskenbaar een patroon af van insider trading op basis van regeringsbesluiten.'
Bron: NRC, Merijn de Waal - 26-03-2026.
- 'Alex Kroes, pas aangetreden als nieuwe directeur van de beursgenoteerde voetbalclub Ajax, is geschorst wegens aandelenhandel met voorkennis. De raad van commissarissen is voornemens de samenwerking met hem te beëindigen, zo maakte Ajax dinsdag voorbeurs bekend. De toezichthouders zijn tot dit besluit gekomen, nadat ze hadden vernomen dat Kroes een week voor de publicatie van zijn voorgenomen benoeming op 2 augustus 2023 ruim 17.000 aandelen Ajax had gekocht. De raad van commissarissen van de club heeft extern juridisch advies ingewonnen, waaruit blijkt dat het ‘zeer aannemelijk’ is dat hij daarmee handel met voorwetenschap heeft gepleegd.'
Bron: FD - 02-04-2024.
- 'Britse miljardair Joe Lewis opgepakt voor handel met voorkennis - De Britse zakenman Joe Lewis (86) zou niet-openbare informatie over bedrijven waarin hij heeft geïnvesteerd met vrienden en personeel hebben gedeeld. .....Joe Lewis heeft zichzelf woensdag aangegeven bij de autoriteiten in New York. Die hebben hem aangeklaagd vanwege handel met voorkennis, zo schrijft de Britse zakenkrant Financial Times. De 86-jarige miljardair zou werknemers, vrienden en romantische partners hebben getipt met niet-openbare informatie over bedrijven waarin hij geïnvesteerd had. Een aantal van hen leende hij volgens de aanklagers honderdduizenden euro’s om met voorkennis te handelen. Samen zouden ze gedurende een periode van minstens acht jaar zo miljoenen hebben verdiend.'
Bron: NRC - 26-07-2023.
Engels: insider trading, insider dealing; gun jumping.
Zie ook: voorkennis, misbruik van voorkennis, marktmisbruik, insider trading, outsider trading, pillow talk case, koersgevoelige informatie, onder embargo, stille periode, disclosure policy, corporate disclosure policy, non-disclosure agreement, selective disclosure, Wet marktmisbruik, gedragstoezicht, flitshandel, doing a Pandit, inside information, material non-public information, expert network firm, wall crossing, piggybacking, compliance, toezichthouder, surveillance, market surveillance, verdachte transacties, ongebruikelijke transacties, datamining, kunstmatige intelligentie, machine learning, handelspatroon, audit trail, follow the money, klokkenluider.
compleet
| Corné van Zeijl
Begrippen uit de columns van deze bekende beurscommentator ...
Klik hier voor meer |
|
